Κατερίνα Σπυριδάκη: «Οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν – Το κόστος
μεταφέρεται ξανά στην κοινωνία και την οικονομία του Λασιθίου»
Οι παραγωγικοί φορείς, οι επιχειρηματίες και οι άνθρωποι της εστίασης στο Λασίθι
είχαν κρούσει εγκαίρως τον κώδωνα του κινδύνου. Είχαν προειδοποιήσει για τις
σοβαρές επιπτώσεις που προκαλούν στην τοπική οικονομία οι συνεχείς
κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, οι εκτροπές και η απουσία ενός πραγματικού
εναλλακτικού οδικού άξονα κατά την κατασκευή του ΒΟΑΚ.
Τις προειδοποιήσεις αυτές δεν τις αφήσαμε να μείνουν έξω από τις πόρτες της
Βουλής.
Με την υπ’ αριθ. 7684 Ερώτησή μας, αναδείξαμε κοινοβουλευτικά ακριβώς αυτό το
πρόβλημα. Επισημάναμε ότι η μη έγκαιρη ενεργοποίηση της προβλεπόμενης
προαίρεσης για τη βελτίωση της Παλαιάς Εθνικής Οδού Νεάπολης – Αγίου Νικολάου
στέρησε από την περιοχή έναν πραγματικό εναλλακτικό οδικό διάδρομο, ο οποίος θα
μπορούσε να απορροφά σημαντικό μέρος της κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια των
εργασιών. Προειδοποιήσαμε μάλιστα ρητά για τις συνέπειες των
επαναλαμβανόμενων διακοπών και εκτροπών για κατοίκους, εργαζόμενους,
επιχειρήσεις και επισκέπτες.
Σήμερα, §η πραγματικότητα έρχεται να επιβεβαιώσει αυτές τις προειδοποιήσεις με
τον χειρότερο τρόπο.
2
Η απόφαση για πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας στην περιοχή της γέφυρας
Ξεροπόταμου για έξι συνεχόμενες ημέρες, από τις 09:00 έως τις 17:00, μέσα ακόμη
στην τουριστική περίοδο, προκαλεί την έντονη αντίδραση των Συλλόγων Εστίασης
Αγίου Νικολάου, Ιεράπετρας και Σητείας.
Οι ίδιοι οι επαγγελματίες πλέον μιλούν για εγκλωβισμό επισκεπτών, ακυρώσεις
εκδρομών, προβλήματα πρόσβασης από και προς τα αεροδρόμια, σοβαρές δυσκολίες
στην τροφοδοσία των επιχειρήσεων και στη μετακίνηση εργαζομένων και κατοίκων,
ακόμη και για κινδύνους στις διακομιδές επειγόντων περιστατικών.
Και εδώ πλέον δεν χωρούν δικαιολογίες.
Κανείς στο Λασίθι δεν αμφισβητεί την ανάγκη κατασκευής του νέου ΒΟΑΚ. Το
ακριβώς αντίθετο. Διεκδικούμε εδώ και χρόνια έναν σύγχρονο και ασφαλή ΒΟΑΚ,
ενιαίο από την Κίσσαμο μέχρι τη Σητεία, με ουσιαστική σύνδεση της Ιεράπετρας.
Άλλο όμως η αναγκαιότητα του έργου και άλλο η κυβερνητική ανεπάρκεια στον
σχεδιασμό και τη διαχείρισή του.
Δεν μπορεί ένα έργο που έπρεπε να υπηρετεί την ανάπτυξη του τόπου να καταλήγει,
λόγω των καθυστερήσεων και της έλλειψης πρόνοιας, να στραγγαλίζει την
καθημερινότητα και την οικονομική δραστηριότητα ενός ολόκληρου Νομού.
Δεν μπορεί κάθε φορά που ο κυβερνητικός σχεδιασμός πέφτει έξω, το κόστος να
μετακυλίεται στους ίδιους ανθρώπους: στον επαγγελματία που περιμένει την
τροφοδοσία του, στον εργαζόμενο που πρέπει να φτάσει στη δουλειά του, στον
επισκέπτη που πρέπει να μετακινηθεί, στον επιχειρηματία του τουρισμού και της
εστίασης που προσπαθεί να κρατήσει όρθια την επιχείρησή του.
Και κυρίως, δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη συνέπεια της κατασκευής
του ΒΟΑΚ μια κατάσταση που θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί με έγκαιρο
σχεδιασμό.
Γι’ αυτό ακριβώς είχαμε θέσει στη Βουλή το ερώτημα: Γιατί δεν ενεργοποιήθηκε
εγκαίρως η προαίρεση για τη βελτίωση της Παλαιάς Εθνικής Οδού Νεάπολης – Αγίου
Νικολάου; Γιατί η σημασία της δεν περιορίζεται μόνο στη σημερινή ταλαιπωρία των
3
οδηγών. Εάν η Παλαιά Εθνική Οδός είχε αναβαθμιστεί εγκαίρως και μπορούσε να
λειτουργήσει ως πραγματικός εναλλακτικός άξονας, σημαντικό μέρος της
κυκλοφορίας θα μπορούσε να διοχετεύεται εκεί και το εργοτάξιο του νέου ΒΟΑΚ να
λειτουργεί με πολύ λιγότερους περιορισμούς.
Αυτό σημαίνει περισσότερος διαθέσιμος εργοταξιακός χώρος, λιγότερες διακοπές των
εργασιών λόγω της ανάγκης ταυτόχρονης εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας και
δυνατότητα εντατικότερης εργασίας σε μεγαλύτερο μέρος του έτους. Εύλογα, λοιπόν,
τίθεται πλέον το ερώτημα εάν η έγκαιρη υλοποίηση της προαίρεσης θα μπορούσε να
είχε περιορίσει ακόμη και τη συνολική διάρκεια κατασκευής του έργου.
Και τότε το ερώτημα αποκτά και οικονομική διάσταση. Θα μπορούσε ένας
διαφορετικός και έγκαιρος σχεδιασμός να είχε περιορίσει τις καθυστερήσεις, την
ανάγκη επίσπευσης των εργασιών για την κάλυψη των οροσήμων του Ταμείου
Ανάκαμψης, την απώλεια ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και τις πρόσθετες
αποζημιώσεις που τελικά επιβαρύνουν το Δημόσιο;
Γιατί στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος δεν έχουμε μόνο ένα έργο που από τον
Σεπτέμβριο του 2025 μετατέθηκε για τον Οκτώβριο του 2027. Έχουμε περίπου 38
εκατ. ευρώ που απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και πρόσθετες
αποζημιώσεις και δαπάνες που, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαμε ήδη καταθέσει
στη Βουλή, προσεγγίζουν τα 50 εκατ. ευρώ.
Και εδώ πλέον προκύπτει ένα ευρύτερο πολιτικό ζήτημα που η Κυβέρνηση οφείλει να
απαντήσει. Πώς γίνεται έργα να συμβασιοποιούνται χωρίς να έχουν προηγουμένως
εξασφαλιστεί κρίσιμες προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη κατασκευή τους και στη
συνέχεια το Δημόσιο να καλείται να πληρώνει αποζημιώσεις επειδή ακριβώς αυτές οι
υποχρεώσεις δεν εκπληρώθηκαν εγκαίρως;
Το είδαμε και στο Χερσόνησος – Νεάπολη: η σύμβαση υπογράφηκε πριν
ολοκληρωθούν οι κρίσιμες διαδικασίες απαλλοτρίωσης και ακολούθησε έγκριση
αποζημίωσης 97 εκατ. ευρώ για “θετικές ζημιές”, που συνδέονται με παράταση 447
ημερών και καθυστερήσεις στην παράδοση των χώρων από το Δημόσιο. Επομένως,
μετά τα 97 εκατ. στο Χερσόνησος–Νεάπολη, ρωτάμε εάν δημιουργείται αντίστοιχος
δημοσιονομικός κίνδυνος και στο μεγαλύτερο τμήμα Χανιά–Ηράκλειο.
4
Όταν λοιπόν το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται, δεν αρκεί πλέον η επίκληση των
“καθυστερήσεων”. Χρειάζονται απαντήσεις. Με ποιους όρους δημοπρατούνται και
συμβασιοποιούνται τα έργα; Πόσο ώριμα είναι πραγματικά όταν υπογράφονται οι
συμβάσεις; Γιατί οι αδυναμίες του Δημοσίου καταλήγουν εκ των υστέρων σε
παρατάσεις και πρόσθετες αποζημιώσεις προς τους αναδόχους; Και τελικά, ποιος
προστατεύει το δημόσιο συμφέρον και τα χρήματα του φορολογούμενου;
Και κάπως έτσι δημιουργείται μια εξαιρετικά προβληματική εικόνα: ο ανάδοχος που
αναλαμβάνει ένα έργο έχοντας καταθέσει τη χαμηλότερη προσφορά, καταλήγει στην
πορεία να εισπράττει περισσότερα μέσω αποζημιώσεων που προκύπτουν από
καθυστερήσεις και υποχρεώσεις του Δημοσίου. Και το ερώτημα είναι αυτονόητο:
τελικά, ποιο είναι το πραγματικό κόστος με το οποίο καταλήγει να εκτελείται το έργο
και πόσο απέχει από εκείνο με το οποίο αρχικά ανατέθηκε;
Και σήμερα, φτάσαμε τον Σεπτέμβριο, με την τουριστική περίοδο ακόμη σε εξέλιξη,
να πρέπει να αποκόπτεται επί ώρες το ανατολικό Λασίθι από την υπόλοιπη Κρήτη.
Γιατί δεν εξετάστηκαν εγκαίρως λύσεις που θα περιόριζαν την επιβάρυνση της
κοινωνικής και οικονομικής ζωής;
Γιατί οι καθυστερήσεις ενός έργου που από τον αρχικό σχεδιασμό του Σεπτεμβρίου
2025 έχει πλέον μετατεθεί για συνολική ολοκλήρωση τον Οκτώβριο του 2027 πρέπει
να πληρώνονται καθημερινά από τους πολίτες και την τοπική αγορά;
Το Λασίθι δεν μπορεί να πληρώνει επ’ αόριστον τον λογαριασμό της κυβερνητικής
καθυστέρησης και της έλλειψης σχεδιασμού.
Οι αρμόδιοι οφείλουν άμεσα να επανεξετάσουν τον τρόπο εκτέλεσης των
συγκεκριμένων εργασιών και να εξαντλήσουν κάθε τεχνικά ασφαλή δυνατότητα για
νυχτερινές εργασίες, εκ περιτροπής κυκλοφορία ή άλλη πρόσφορη λύση που δεν θα
οδηγεί σε πολύωρο και πολυήμερο αποκλεισμό της περιοχής.
Και το Υπουργείο Υποδομών οφείλει επιτέλους να απαντήσει καθαρά για την Παλαιά
Εθνική Οδό και την προβλεπόμενη προαίρεση.
5
Οι προειδοποιήσεις υπήρχαν. Οι επαγγελματίες τις είχαν διατυπώσει. Τις μεταφέραμε
στη Βουλή. Κανείς λοιπόν σήμερα δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι άλλες δικαιολογίες. Είναι άμεση λύση, σοβαρός
σχεδιασμός και σεβασμός σε έναν Νομό που δεν μπορεί κάθε φορά να καλείται να
πληρώνει το κόστος των κυβερνητικών αστοχιών.